Με τη δημοσίευση του Προεδρικού Διατάγματος 62/2025 (ΦΕΚ Α΄/121/11-7-2025) και την ψήφιση του νέου νόμου 5239/2025 (ΦΕΚ Α’ 178/17-10-2025) «Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας – Στήριξη στον Εργαζόμενο – Προστασία στην Πράξη – Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις και λοιπές διατάξεις», επήλθαν ουσιώδεις αλλαγές στο πεδίο του εργατικού δικαίου.

Οι κύριες αλλαγές οι οποίες αφορούν τις εργασιακές σχέσεις, την υγεία και ασφάλεια στην εργασία, καθώς και τις κοινωνικοασφαλιστικές υποχρεώσεις των εργαζομένων και εργοδοτών, συνοψίζονται ως εξής:

I. ΝΕΟ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 62/2025

Με την ψήφιση του Προεδρικού Διατάγματος 62/2025, το οποίο αντικατέστησε το Π.Δ. 80/2022, επήλθε η κωδικοποίηση των υφιστάμενων διατάξεων του ατομικού εργατικού δικαίου και η ενσωμάτωση σε ενιαίο νομοθέτημα των διατάξεων του συλλογικού εργατικού δικαίου και των διατάξεων για την υγεία και ασφάλεια.

Ειδικότερα, κωδικοποιήθηκαν οι διατάξεις του ατομικού εργατικού δικαίου που καλύπτουν θέματα ατομικών συμβάσεων εργασίας (αρ. 1- 367), καθώς και οι διατάξεις του συλλογικού εργατικού δικαίου, που ρυθμίζουν τη λειτουργία συνδικαλιστικών οργανώσεων, τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, το δικαίωμα απεργίας και τη συμμετοχή εργαζομένων σε επιχειρήσεις ενωσιακής κλίμακας (αρ. 368 – 490). Επιπλέον, κωδικοποιήθηκαν οι διατάξεις για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία, με έμφαση στον ρόλο του ιατρού εργασίας και του τεχνικού ασφαλείας, τις ρυθμίσεις για εργατικά ατυχήματα και την ψηφιακή οργάνωση και εποπτεία της εργασίας (αρ. 491 – 560).

II. ΝΕΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΣ ΝΟΜΟΣ

Στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων του εργατικού δικαίου, ψηφίστηκε προσφάτως από την Βουλή ο ν. 5239/2025 με τίτλο «Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας – Στήριξη στον Εργαζόμενο – Προστασία στην Πράξη- Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις και λοιπές διατάξεις», o οποίος τροποποίησε το ΠΔ 62/2025.

Κύρια σημεία των αλλαγών που επιφέρει ο νέος νόμος είναι τα εξής:

A. Ατομικό Εργατικό

  1. Απλοποίηση προσλήψεων & Μείωση γραφειοκρατίας
  • Με το νέο νόμο επιταχύνεται και απλοποιείται η διαδικασία πρόσληψης των εργαζομένων η οποία μπορεί πλέον να ολοκληρωθεί με τη υποβολή εκ μέρους του εργοδότη ενός εγγράφου (Ψηφιακή Αναγγελία Έναρξης Εργασίας).
  • Δεν απαιτείται πλέον να υποβάλλονται σε ψηφιακή μορφή στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ η σύμβαση εργασίας καθώς και οι τροποποιήσεις αυτής, αλλά αρκεί η ανάρτηση της αναγγελίας πρόσληψης του εργαζομένου και η «Δήλωση Μεταβολής Στοιχείων Εργασιακής Σχέσης» για κάθε μεταβολή. Επίσης, δεν απαιτείται πλέον η ανάρτηση πίνακα προσωπικού, ο οποίος αντικαθίσταται από την ψηφιακή οργάνωση χρόνου εργασίας.
  • Ταυτόχρονα καταργείται η υποχρέωση τήρησης έντυπων εγγράφων στον χώρο εργασίας, όπως ο ετήσιος πίνακας προσωπικού και το πρόγραμμα ωρών εργασίας, τα εκκαθαριστικά σημειώματα αποδοχών του προσωπικού, οι έντυπες ατομικές συμβάσεις εργασίας και το βιβλίο αδειών.
  • Δημιουργείται ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή με την ονομασία «Ergani» μέσω της οποίας ο εργοδότης μπορεί να αναρτά, υποβάλλει και τροποποιεί τις δηλώσεις και τα έντυπα που υποβάλλονται στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
  • Προβλέπεται η δυνατότητα ο εργαζόμενος να υποβάλει ο ίδιος στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ αναγγελία λύσης της σύμβασης εργασίας σε περίπτωση οικειοθελούς αποχώρησης του αντί για τον εργοδότη. Ο εργοδότης λαμβάνει ειδοποίηση αυτόματα μέσω του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ για την υποβολή της δήλωσης εκ μέρους του εργαζομένου.
  • Η αδικαιολόγητη (αυθαίρετη) αποχή του εργαζομένου για διάστημα μεγαλύτερο των τριών (3) συναπτών εργάσιμων ημερών (αντί για πέντε {5} συναπτών εργάσιμων ημερών που ίσχυε προηγουμένως) μπορεί να θεωρηθεί ως καταγγελία της σύμβασης εκ μέρους του, υπό την προϋπόθεση ότι έχει παρέλθει επιπλέον χρονικό διάστημα δύο (2) συναπτών εργάσιμων ημερών (αντί για πέντε {5} που ίσχυε) από την υποχρεωτική όχλησή του από τον εργοδότη του, η οποία α) δηλώνεται υπεύθυνα στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και β) αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο γραπτό τρόπο.

Ο εργαζόμενος λαμβάνει αυτόματα ειδοποίηση της όχλησης και μέσω «MyErgani». Στην περίπτωση αυτή, ο εργοδότης υποχρεούται, εντός δύο (2) εργάσιμων ημερών από τη λήξη του ως άνω διαστήματος, να αναγγείλει την οικειοθελή αποχώρηση του εργαζομένου στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, χωρίς να απαιτείται η υπογραφή του εργαζομένου.

  • Θεσπίζεται παράλληλα και η δυνατότητα ταχύρρυθμης (fast-track) πρόσληψης εργαζομένων με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου, πλήρους ή μερικής απασχόλησης, διάρκειας έως δύο (2) ημερών την εβδομάδα, μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής «Ταχείας Πρόσληψης» για την κάλυψη επειγουσών αναγκών (άρθρο 578Α ΠΔ 62/2025).
  1. Υπερωριακή Απασχόληση εργαζομένων

Με το νέο νόμο γίνεται αναπροσαρμογή των ορίων της υπερωριακής απασχόλησης, έτσι ώστε οι εργαζόμενοι να μπορούν να απασχοληθούν υπερωριακά έως τέσσερις (4) ώρες ημερησίως (δηλαδή μέχρι 13 ώρες την ημέρα συνολικά) μέχρι τη συμπλήρωση των 150 ωρών ετησίως σε έναν μόνο εργοδότη. Για κάθε ώρα υπερωριακής απασχόλησης θα καταβάλλεται αμοιβή ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά σαράντα τοις εκατό (40%). Ο εργαζόμενος έχει το δικαίωμα να αρνηθεί την παροχή υπερωριακής απασχόλησης υπό την προϋπόθεση ότι η άρνησή του δεν αντίκειται στην καλή πίστη. Ο νέος νόμος προβλέπει ότι η απόλυση του εργαζομένου στην περίπτωση αυτή θα είναι άκυρη.

Η υπερωριακή απασχόληση προβλέπεται πλέον και στο καθεστώς εκ περιτροπής εργασίας. Εκ περιτροπής απασχόληση θεωρείται η απασχόληση κατά λιγότερες ημέρες την εβδομάδα ή κατά λιγότερες εβδομάδες το μήνα ή κατά λιγότερους μήνες το έτος ή και συνδυασμός αυτών κατά πλήρες ημερήσιο ωράριο εργασίας.

  1. Νέο σύστημα διευθέτησης εργασίας

Για λόγους ευελιξίας επιτρέπεται η διευθέτηση του χρόνου εργασίας, όπου μπορεί να συμφωνηθεί ότι για μία χρονική περίοδο ο εργαζόμενος θα απασχολείται δύο (2) ώρες την ημέρα επιπλέον των οκτώ (8) ωρών (περίοδος αυξημένης απασχόλησης) υπό την προϋπόθεση ότι οι επιπλέον ώρες εργασίας αφαιρούνται από τις ώρες εργασίας μιας άλλης χρονικής περιόδου (περίοδος μειωμένης απασχόλησης). Το χρονικό διάστημα των περιόδων αυξημένης και μειωμένης απασχόλησης (περίοδος αναφοράς) μπορεί να είναι πλέον από μια εβδομάδα έως δώδεκα (12) μήνες.

Με βάση τη ρύθμιση αυτή, η τετραήμερη εβδομαδιαία εργασία (10 ώρες ανά ημέρα) δύναται να ισχύει πλέον καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους κατόπιν συμφωνίας μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη.

  1. Ετήσια άδεια αναψυχής

Ο εργαζόμενος δύναται να αιτηθεί εγγράφως τη λήψη της άδειας του σε περισσότερες περιόδους, εκ οποίων η μία περίοδος πρέπει να περιλαμβάνει υποχρεωτικά περισσότερες των έξι (6) εργασίμων ημερών επί εξαήμερης εβδομαδιαίας εργασίας και περισσότερες των πέντε (5) εργασίμων ημερών επί πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας ή προκειμένου περί ανηλίκων των δώδεκα (12) εργασίμων ημερών.

Καταργείται δηλαδή ο περιορισμός που ίσχυε μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τον οποίο, σε περίπτωση κατάτμησης του χρόνου άδειας σε περισσότερες περιόδους, η μία περίοδος έπρεπε να περιλαμβάνει  τουλάχιστον 10 εργάσιμες ημέρες στο πενθήμερο σύστημα εργασίας ή 12 εργάσιμες ημέρες στο εξαήμερο σύστημα.

Επίσης, ο εργοδότης υποχρεούται πλέον να αναγγέλλει ηλεκτρονικά στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ τη χορήγηση της άδειας απογραφικά, εντός του επόμενου ημερολογιακού μήνα που ακολουθεί τον μήνα χορήγησής της και όχι εντός μίας (1) ώρας μετά την έναρξη πραγματοποίησής της, όπως ίσχυε παλαιότερα.

  1. Επιδόματα & λοιπά δικαιώματα εργαζομένου
  • Το επίδομα γονικής άδειας είναι αφορολόγητο, ανεκχώρητο και ακατάσχετο.
  • Επέκταση προστασίας από απόλυση στις ανάδοχες μητέρες, καθώς και επέκταση της άδειας μητρότητας και σε εργαζόμενη που γίνεται ανάδοχος τέκνου. Ως «εργαζόμενη που γίνεται ανάδοχος τέκνου» νοείται η εργαζόμενη γυναίκα, η οποία είναι εγγεγραμμένη στο Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων και μετά από δικαστική απόφαση ή εισαγγελική διάταξη ή σύμβαση ή διάταξη ανακριτή ή απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης της ανατίθεται η πραγματική φροντίδα ή η επιμέλεια ανηλίκου.
  1. Ψηφιακή κάρτα εργασίας

Ο νέος νόμος διευθετεί πρακτικά ζητήματα που αφορούν την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, όπως η ευέλικτη προσέλευση και ο χρόνος προετοιμασίας. Ειδικότερα εισάγονται οι κάτωθι νέες ρυθμίσεις:

(α) Οι επιχειρήσεις που έχουν ενταχθεί στον μηχανισμό της ψηφιακής κάρτας εργασίας και την έχουν ενεργοποιήσει δύνανται να συμφωνούν εγγράφως με τους εργαζομένους τους ευέλικτη προσέλευση μέχρι χρονικό διάστημα εκατό είκοσι (120) λεπτών ημερησίως.

(β) Η σήμανση της ψηφιακής κάρτας πρέπει να πραγματοποιείται: α) κατά την έναρξη του δηλωθέντος ωραρίου, μετά από τον χρόνο προετοιμασίας προς ανάληψη εργασίας, και β) κατά τη λήξη του δηλωθέντος ωραρίου, πριν από τον χρόνο προετοιμασίας προς αποχώρηση. Στις επιχειρήσεις που ανήκουν κατά κύρια δραστηριότητα, βάσει Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.), στον κλάδο της βιομηχανίας, ο χρόνος προετοιμασίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τριάντα (30) λεπτά, ενώ στις επιχειρήσεις όλων των άλλων κλάδων δραστηριότητας, ο χρόνος προετοιμασίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δέκα (10) λεπτά.

(γ) Η διαπίστωση πλέον του αριθμού των τριών (3) μονών σημάνσεων τον μήνα ανά εργαζόμενο, όταν δεν δικαιολογείται από τη φύση ή την οργάνωση του χρόνου εργασίας ή γεγονός ανωτέρας βίας ή αντικειμενική αδυναμία, και οφείλεται σε αμέλεια του εργαζομένου, συνιστά αιτία ελέγχου από την Επιθεώρηση Εργασίας στο πλαίσιο της ανάλυσης εκτίμησης κινδύνου.

Οι επιχειρήσεις, οι οποίες εντάσσονται υποχρεωτικά στο σύστημα της ψηφιακής κάρτας εργασίας για το σύνολο των εργαζομένων τους καθορίζονται με βάση την ΥΑ 49758/2022 (ΦΕΚ Β’ 2668/ 2022), όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει.

Επίσης, προβλέπεται ρήτρα προστασίας του εργαζομένου που απαγορεύει τη μείωση αποδοχών εξαιτίας της ένταξης του εργοδότη στο σύστημα της ψηφιακής κάρτας εργασίας, θεωρώντας την ως βλαπτική μεταβολή όρων εργασίας.

Β. Διατάξεις για την υγεία και ασφάλεια

Με το νέο νόμο εισάγεται, επίσης, μια σειρά νέων ρυθμίσεων για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία, οι κυριότερες από τις οποίες έχουν ως εξής:

  • Ενισχύεται ο ρόλος των Επιτροπών Υγείας και Ασφάλειας Εργαζομένων (ΕΥΑΕ) και των εκπροσώπων τους, καθώς και των Εσωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας και Πρόληψης Εργαζομένων (ΕΣΥΠΠ).
  • Γίνεται επικαιροποίηση της κατάταξης των επιχειρήσεων σε κατηγορίες επικινδυνότητας ανά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας  και του καταλόγου με τις επιτρεπόμενες ειδικότητες για την ανάληψη καθηκόντων τεχνικού ασφαλείας και ιατρού εργασίας.
  • Καθίσταται υποχρεωτική η παρουσία συντονιστή για θέματα υγείας και ασφάλειας σε τεχνικά έργα, ανάλογα με το μέγεθός τους, για την πρόληψη εργατικών ατυχημάτων.
  • Ο εργοδότης κατά τη διαδικασία ανάθεσης καθηκόντων τεχνικού ασφαλείας ή/και ιατρού εργασίας σε εργαζομένους στην επιχείρηση ή σε άτομα εκτός της επιχείρησης, έχει υποχρέωση να υποβάλλει ηλεκτρονικά στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας και κατάσταση με την υλικοτεχνική υποδομή, ιδίως μέσα ατομικής προστασίας και μετρητές βλαπτικών παραγόντων, και το προσωπικό που διαθέτει η ίδια η επιχείρηση για την κάλυψη των υποχρεώσεών της.
  • Ο εργοδότης μπορεί να ασκεί ο ίδιος καθήκοντα τεχνικού ασφαλείας στις επιχειρήσεις που υπάγονται στις κατηγορίες Β’ και Γ’ του άρθρου 500 Π.Δ. 62/2025 και απασχολούν έως και είκοσι (20) εργαζομένους και όχι πενήντα (50) που ίσχυε μέχρι σήμερα.
  • Στις γενικές υποχρεώσεις του εργοδότη προστίθεται και η υποχρέωση ενημέρωσης του τεχνικού ασφαλείας και του ιατρού εργασίας για κάθε προγραμματιζόμενη μεταβολή στην παραγωγική διαδικασία και τον τρόπο οργάνωσης της επιχείρησης σε θέματα υγείας και ασφάλειας της εργασίας (όπως μεταβολές στην κατάρτιση, στην ειδίκευση, στον τρόπο απασχόλησης των εργαζομένων ή στη χρήση νέου υλικοτεχνικού εξοπλισμού ή στη μεταβολή του τρόπου χρήσης του υπάρχοντος υλικοτεχνικού εξοπλισμού, τις θέσεις εργασίας νεοπροσληφθέντων εργαζομένων), και υποχρέωση να ακολουθεί τις υποδείξεις τους. Οι υποδείξεις του Ιατρού Εργασίας και του Τεχνικού Ασφαλείας θα πρέπει πλέον να καταγράφονται αποκλειστικά εγγράφως σε ειδικό βιβλίο, το οποίο τηρείται σε ηλεκτρονική μορφή στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα της Επιθεώρησης Εργασίας (ΟΠΣ-ΣΕΠΕ).
  • Θεσπίζεται υποχρέωση του εργοδότη να αναγγέλλει στην Επιθεώρηση Εργασίας και στον e-Ε.Φ.Κ.Α. την ασθένεια εργαζομένου που οφείλεται στην εργασία, εντός πέντε (5) ημερών από την ενημέρωσή του από τον ιατρό εργασίας, ή από την προσκόμιση διάγνωσης από ιατρό του Ε.Σ.Υ.
  • Θεσπίζεται υποχρέωση του εργοδότη να παρέχει στους εργαζομένους του εκπαίδευση καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ) και λαβής Heimlich κατά τους όρους του νόμου.
  • Εισάγεται ρύθμιση για τη δημιουργία του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος «ΗΡΙΔΑΝΟΣ» για την τεκμηρίωση και παρακολούθηση θεμάτων υγείας και ασφάλειας.
  • Παρέχεται η δυνατότητα οι αναγκαίες μετρήσεις να ανατίθενται απευθείας σε ΕΞ.Υ.Π.Π., στο Ελληνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία  (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.), σε Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα ή σε ερευνητικά κέντρα.
  • Επικυρώνονται και αποκτούν ισχύ νόμου οι Διεθνείς Συμβάσεις ILO για την Εργασία:
    -η Διεθνής Σύμβαση 155 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) «για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία και το εργασιακό περιβάλλον» (1981),
    -η Διεθνής Σύμβαση 191 της ΔΟΕ για «Τροποποιήσεις σε διεθνείς κανόνες εργασίας που σχετίζονται με την Αναγνώριση ενός Ασφαλούς και Υγιούς Εργασιακού Περιβάλλοντος ως μιας Θεμελιώδους Αρχής» (2023) και
    -το Πρωτόκολλο στη Διεθνή Σύμβαση Εργασίας 29 «Περί αναγκαστικής ή υποχρεωτικής εργασίας» (2014).

Γ. Κοινωνικοασφαλιστικές διατάξεις

  • Προβλέπεται απαλλαγή προσαυξήσεων σε ασφαλιστικές εισφορές σε περίπτωση προσαύξησης των αποδοχών των εργαζόμενων για υπερεργασία, υπερωρία, νυχτερινή εργασία, εργασία κατά τις Κυριακές και αργίες.
  • Αναδιαμορφώνεται η βάση υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) κα της Ειδικής Εισφοράς Συνταξιούχων Επικουρικής Ασφάλισης (ΕΕΣΕΑ) στην περίπτωση της απασχόλησης συνταξιούχων, έτσι ώστε όταν ο εργαζόμενος συνταξιούχος δικαιούται προσαύξηση στη σύνταξή του από την εργασία του, η επιπλέον παροχή να μην οδηγεί σε αύξηση του συντελεστή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.
  • Εισάγεται ρύθμιση σύμφωνα με την οποία για τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου ασφάλισης για τη χορήγηση επιδόματος κυοφορίας και λοχείας μισθωτών προσμετράται το σύνολο του χρόνου ασφάλισης μισθωτού που έχει διανυθεί στην ασφάλιση του e-Ε.Φ.Κ.Α..
  • Παρέχεται πλέον η δυνατότητα χρήσης επιστολικής ψήφου στις συνταξιοδοτικές οργανώσεις, χωρίς να καθίσταται υποχρεωτική.

Δ. Διατάξεις για την Επιθεώρηση Εργασίας και τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α.)

Τέλος, εισάγονται ρυθμίσεις για την ενίσχυση του θεσμικού ρόλου της Ανεξάρτητης Αρχής «Επιθεώρηση Εργασίας», που αφορούν τη  διοικητική της οργάνωση και την κάλυψη των λειτουργικών της αναγκών, την προστασία των επιθεωρητών κατά τη διενέργεια των ελέγχων και τη βελτίωση των όρων απασχόλησής τους. Επίσης, θεσπίζονται ρυθμίσεις για τη βελτίωση των όρων επαγγελματικής κατάρτισης, την υποστήριξη του εκπαιδευτικού προσωπικού της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α.) και την προσαρμογή των παροχών προς αυτό.